پشتیبانی نهالستان ۰۹۱۴۱۸۱۱۵۲۰
جهت دریافت مشاوره و یا خرید نهال ، کافیست روی یکی از راه های ارتباطی زیر کلیک نمایید.
![]()
Copyright Royalnahal © 2022
آفتابسوختگی زمستانه یکی از آسیبهای محیطی درختان میوه است که بیشتر در تنه درختان جوان و دارای پوست نازک مشاهده میشود. در این عارضه، تابش خورشید در روزهای سرد باعث گرمشدن بخشی از تنه میشود و افت ناگهانی دما در ساعات شب میتواند به بافتهای زنده زیر پوست آسیب برساند.
این مشکل معمولاً در قسمت جنوبی یا جنوبغربی تنه بیشتر دیده میشود و ممکن است به شکل لکههای قهوهای، فرورفتگی، ترک طولی و جداشدن پوست ظاهر شود.
محافظت از تنه نهالهای تازهکاشت، استفاده صحیح از پوششهای مخصوص درخت، مدیریت آبیاری و جلوگیری از آسیب مکانیکی میتواند احتمال بروز این مشکل را کاهش دهد.
آفتابسوختگی زمستانه که در منابع علمی با نام Sunscald یا Southwest Injury شناخته میشود، نتیجه تغییرات سریع دمای پوست تنه است.
در روزهای آفتابی زمستان، بهخصوص زمانی که هوا سرد اما تابش خورشید شدید است، سطح جنوبی تنه میتواند گرمتر از سایر قسمتها شود.
این افزایش دما ممکن است فعالیت سلولهای بافتی زیر پوست را تحریک کند. با غروب خورشید و کاهش سریع دمای محیط، این بافتها دوباره در معرض سرمای شدید قرار میگیرند.
تکرار این چرخه در طول زمستان میتواند به سلولهای زنده پوست و لایه کامبیوم آسیب برساند.
در نیمکره شمالی، مسیر حرکت خورشید باعث میشود قسمت جنوبی و جنوبغربی بسیاری از تنهها تابش مستقیم بیشتری دریافت کند.
این موضوع در اواخر زمستان و اوایل بهار اهمیت بیشتری دارد؛ زیرا ممکن است دمای روز افزایش پیدا کند، درحالیکه شبها همچنان یخبندان ادامه داشته باشد.
سه عامل مهم در ایجاد این آسیب نقش دارند:
تابش مستقیم خورشید در روزهای سرد.
افت سریع دمای تنه پس از غروب.
نازک بودن پوست درخت و حساسیت بیشتر بافتهای زیرین.
نکته مهم این است که آفتابسوختگی زمستانه با یخزدگی مستقیم ریشه یا سرمازدگی گلها تفاوت دارد و باید بهعنوان یک آسیب مستقل بررسی شود.
تمام درختان به یک اندازه حساس نیستند. ضخامت پوست، سن درخت، شرایط رشد و میزان قرارگیری تنه در معرض تابش خورشید در حساسیت آن تأثیر دارند.
نهالهای جوان معمولاً پوست نازکتری دارند و هنوز لایه محافظ ضخیم در تنه آنها شکل نگرفته است.
به همین دلیل، در سالهای ابتدایی پس از کاشت باید وضعیت تنه آنها با دقت بیشتری بررسی شود.
درختان سیب جوان، بهخصوص در مناطق سردسیر و زمینهایی که تنه آنها در معرض تابش مستقیم قرار دارد، ممکن است به آفتابسوختگی زمستانه دچار شوند.
درختان میوه هستهدار نیز در شرایط نامناسب محیطی ممکن است آسیبهای پوستی و ترکخوردگی تنه را تجربه کنند.
شدت آسیب به گونه، رقم، سن درخت و شرایط اقلیمی بستگی دارد.
در باغهایی که نوسانات دمایی زمستان زیاد است، بررسی تنه درختان جوان بادام و گیلاس نیز اهمیت دارد.
نباید صرفاً بر اساس نام گونه درباره میزان مقاومت تصمیم گرفت؛ زیرا شرایط رشد و ویژگیهای رقم نیز مؤثر هستند.

تشخیص زودهنگام این آسیب اهمیت زیادی دارد؛ زیرا در مراحل اولیه ممکن است تغییرات ظاهری چندان مشخص نباشند.
یکی از نخستین نشانهها، تغییر رنگ قسمتی از پوست تنه است.
این ناحیه ممکن است به رنگهای زیر دیده شود:
قهوهای مایل به قرمز
خاکستری تیره
قهوهای خشک و کدر
تغییر رنگ معمولاً در بخشهایی که بیشتر در معرض تابش خورشید هستند، مشاهده میشود.
با پیشرفت آسیب، قسمتی از پوست ممکن است حالت فرورفته پیدا کند.
این فرورفتگی میتواند نشاندهنده مرگ بافتهای زیرین باشد و گاهی با خشکشدن تدریجی پوست همراه است.
ترکهای عمودی و کشیده روی تنه از نشانههای مهم آسیبهای زمستانه هستند.
در برخی موارد، ترکها به لایههای عمیقتر تنه میرسند و بافت چوبی زیر پوست نمایان میشود.
در مراحل پیشرفتهتر، پوست آسیبدیده ممکن است از تنه جدا شود.
چنین نواحی مستعد ورود برخی عوامل بیماریزا و حشرات چوبخوار هستند.
بنابراین، مشاهده ترک یا جداشدن پوست نباید بدون بررسی بیشتر بهعنوان یک مشکل ساده زمستانی در نظر گرفته شود.
این دو آسیب ممکن است علائم ظاهری مشابهی داشته باشند، اما علت ایجاد آنها کاملاً یکسان نیست.
آفتابسوختگی زمستانه:
معمولاً در قسمت جنوبی یا جنوبغربی تنه دیده میشود.
با گرمشدن پوست در روز و سردشدن سریع آن در شب ارتباط دارد.
ممکن است به شکل لکههای کشیده، فرورفته و تغییررنگیافته ظاهر شود.
ترک یخبندان یا Frost Crack:
معمولاً به شکل شکاف طولی در تنه دیده میشود.
تغییرات شدید دما و انقباض و انبساط نامساوی بافتهای چوبی در ایجاد آن نقش دارند.
گاهی در امتداد زخمهای قدیمی یا نقاط ضعیف تنه ایجاد میشود.
این دو عارضه ممکن است همزمان نیز اتفاق بیفتند.
پیشگیری از آسیب تنه معمولاً سادهتر از مدیریت خسارتهای شدید پس از ایجاد زخم است.
یکی از روشهای متداول، استفاده از نوارهای مخصوص محافظ تنه یا Tree Wrap است.
این پوششها باید بهگونهای انتخاب شوند که:
رنگ روشن داشته باشند.
نور مستقیم خورشید را منعکس کنند.
مانع گردش مناسب هوا نشوند.
بیش از حد به تنه فشار وارد نکنند.
در اثر رشد قطر تنه موجب ایجاد محدودیت نشوند.
پوشش باید به شکل اصولی نصب شود و از پیچیدن بیش از حد محکم آن خودداری شود.
در صورت استفاده از پوششهای مارپیچی، بهتر است لایهها با هم همپوشانی مناسب داشته باشند و بستها مستقیماً به پوست تنه آسیب نزنند.
زمان مناسب نصب پوشش معمولاً اواخر پاییز و پیش از شروع دوره سرمای شدید است.
در مناطقی که زمستانهای سرد و آفتابی دارند، پوشش میتواند در چند سال نخست رشد درخت مفید باشد.
زمان برداشتن پوشش نیز اهمیت زیادی دارد.
در بهار، پس از برطرفشدن خطر یخبندانهای شبانه، پوشش را خارج کنید تا:
تنه فضای کافی برای افزایش قطر داشته باشد.
رطوبت زیر پوشش تجمع پیدا نکند.
آفات و عوامل بیماریزا در زیر آن مستقر نشوند.
پوست تنه در معرض شرایط طبیعی محیط قرار بگیرد.
بسته به گونه درخت، شرایط منطقه و ضخامت پوست، ممکن است یک تا چند زمستان به محافظت نیاز باشد.
یکی دیگر از روشهای شناختهشده، استفاده از پوشش سفید پایهآب برای کاهش جذب تابش خورشید است.
رنگ سفید به دلیل بازتاب بیشتر نور، میتواند از گرمشدن بیش از حد سطح تنه جلوگیری کند.
در برخی توصیههای ترویجی دانشگاهی، از رنگ لاتکس سفید پایهآب رقیقشده استفاده شده است؛ اما نوع رنگ و نسبت رقیقسازی در منابع مختلف متفاوت است.
بنابراین:
از رنگ روغنی استفاده نکنید.
رنگ ساختمانی نامناسب یا دارای ترکیبات ضدقارچ و افزودنیهای ناشناخته به کار نبرید.
فقط از محصولی استفاده کنید که برای کاربرد روی تنه گیاه مناسب باشد.
دستورالعمل تولیدکننده را رعایت کنید.
رنگ سفید را نباید با مواد ترمیمکننده زخم درخت اشتباه گرفت.
در بعضی باغها میتوان با استفاده از یک مانع روشن و مناسب در سمت جنوبی یا جنوبغربی، شدت تابش مستقیم روی تنه را کاهش داد.
این روش بهخصوص در باغهای تازهاحداثشده قابل بررسی است.
البته مانع نباید باعث ایجاد سایه دائمی نامناسب، کاهش تهویه یا محدودیت رشد درخت شود.
درختی که تحت تنش شدید آبی یا ضعف ریشه قرار دارد، ممکن است توان کمتری برای تحمل شرایط نامساعد محیطی داشته باشد.
مدیریت صحیح آبیاری در پاییز و پیش از یخزدن خاک اهمیت دارد.
در عین حال، آبیاری بیش از اندازه و ماندگاری آب اطراف طوقه میتواند مشکلات دیگری ایجاد کند.
بهتر است رطوبت خاک در محدوده ریشه بررسی شود و برنامه آبیاری با توجه به نوع خاک، سن درخت و شرایط بارندگی تنظیم شود.
پس از مشاهده ترک یا لکههای آسیبدیده، ابتدا باید علت مشکل مشخص شود.
هر ترک پوستی الزاماً ناشی از آفتابسوختگی نیست.
حشرات چوبخوار، بیماریهای شانکر، ضربه ابزار باغبانی، آسیب علفزن و یخزدگی نیز میتوانند علائم مشابه ایجاد کنند.
1. محل آسیب را از نظر جهت قرارگیری نسبت به خورشید بررسی کنید.
2. شکل ترک، رنگ پوست و میزان فرورفتگی را مشاهده کنید.
3. بررسی کنید آیا آثار سوراخهای حشرات، خاکاره یا ترشحات غیرطبیعی وجود دارد.
4. مشخص کنید آسیب فقط به پوست محدود است یا بخش بزرگی از محیط تنه را درگیر کرده است.
5. وضعیت شاخوبرگ و رشد عمومی درخت را نیز بررسی کنید.
خیر، تراشیدن گسترده پوست تنه بدون تشخیص دقیق توصیه نمیشود.
برداشتن بافت سالم میتواند آسیب را افزایش دهد.
اگر پوست مرده و کاملاً جداشده وجود دارد، پاکسازی باید فقط با روش اصولی و بدون گسترش زخم انجام شود.
از ایجاد برشهای عمیق، کندن پوست سالم و استفاده خودسرانه از مواد شیمیایی خودداری کنید.
استفاده خودسرانه از چسب باغبانی، قیر، سیمان یا رنگهای معمولی برای بستن ترکها توصیه نمیشود.
درختان سازوکار طبیعی برای محدودکردن گسترش آسیب و تشکیل بافت ترمیمی دارند.
پوشاندن نامناسب زخم ممکن است رطوبت را محبوس کند یا روند طبیعی ترمیم را مختل سازد.
اگر زخم عمیق، گسترده یا نزدیک به تمام محیط تنه باشد، بررسی کارشناس گیاهپزشکی یا متخصص باغبانی ضروری است.
بعضی اقدامات باغداران با هدف محافظت انجام میشوند، اما در صورت اجرای نادرست میتوانند نتیجه معکوس داشته باشند.
پوششهای محافظ باید در زمان مناسب برداشته شوند.
باقیماندن طولانیمدت آنها ممکن است موجب تجمع رطوبت، استقرار آفات و محدودشدن رشد قطر تنه شود.
پوشش نباید تنه را تحت فشار قرار دهد.
با افزایش قطر تنه، پوشش تنگ میتواند باعث آسیب مکانیکی و حتی خفگی موضعی بافت شود.
هر ماده سفیدرنگی برای استفاده روی درخت مناسب نیست.
مواد دارای حلالهای نفتی، ترکیبات ناشناخته یا افزودنیهای نامناسب میتوانند به پوست آسیب برسانند.
زخمهای قدیمی ممکن است محل ورود عوامل بیماریزا و حشرات چوبخوار باشند.
بررسی دورهای تنه به تشخیص زودهنگام مشکلات کمک میکند.
مصرف بیرویه نیتروژن در اواخر فصل رشد ممکن است رشد دیرهنگام شاخهها را تحریک کند و فرصت کافی برای سازگارشدن با سرمای زمستان باقی نگذارد.
برنامه تغذیه باید بر اساس نیاز واقعی درخت، وضعیت خاک و زمان رشد تنظیم شود.

شرایط اقلیمی نقش مهمی در بروز این آسیب دارد.
مناطق دارای زمستانهای سرد، روزهای آفتابی و نوسانات محسوس دمای شبانهروزی ممکن است شرایط مساعدتری برای بروز آفتابسوختگی زمستانه داشته باشند.
در مناطقی مانند میاندوآب، برای تعیین میزان خطر باید دادههای واقعی دمای روز و شب، موقعیت باغ، جهت ردیفهای کاشت و نوع درخت بررسی شوند.
صرف سرد بودن زمستان یک منطقه به معنی وقوع قطعی این عارضه نیست.
همچنین تفاوت ارتفاع، شیب زمین و میزان تابش در باغهای یک شهرستان میتواند شرایط متفاوتی ایجاد کند.
برای انتخاب گونه و رقم متناسب با اقلیم نیز مطالعه راهنمای نیاز سرمایی درختان میوه میتواند مفید باشد.
خیر. نیاز به پوشش به گونه، ضخامت پوست، سن درخت و شرایط اقلیمی بستگی دارد. نهالهای جوان و دارای پوست نازک معمولاً اولویت بیشتری دارند.
اواخر پاییز و پیش از شروع سرمای شدید، زمان متداول نصب پوشش محافظ است.
پس از برطرفشدن خطر یخبندانهای شبانه در بهار، پوشش باید برداشته شود تا رشد تنه محدود نشود.
خیر. این روش بیشتر برای درختان حساس به تابش مستقیم و نوسانات دمایی کاربرد دارد.
خیر. ترک یخبندان، بیماریهای شانکر و آسیبهای مکانیکی نیز میتوانند ترکهای طولی ایجاد کنند.
در بسیاری از موارد، درخت میتواند با تشکیل بافت ترمیمی آسیب را محدود کند؛ اما نتیجه به عمق، وسعت و محل زخم و سلامت عمومی درخت بستگی دارد.
آفتابسوختگی زمستانه یکی از مشکلاتی است که میتواند سلامت تنه درختان جوان را تحت تأثیر قرار دهد. تابش خورشید در روزهای سرد و افت ناگهانی دما در شب، عامل اصلی ایجاد این آسیب است.
برای کاهش احتمال بروز مشکل، استفاده اصولی از پوششهای روشن مخصوص تنه، برداشتن پوشش در زمان مناسب، مدیریت آبیاری و جلوگیری از آسیبهای مکانیکی اهمیت دارد.
باغداران بهتر است پیش از شروع زمستان، وضعیت تنه نهالهای تازهکاشت را بررسی کنند و برای محافظت از درختان حساس برنامه مشخصی داشته باشند.
در نهالستان رویال نهال نیز انتخاب نهال باید با توجه به شرایط اقلیمی، ویژگیهای گونه و رقم و شرایط واقعی زمین انجام شود. برای مشاهده انواع نهالهای گردو
و آشنایی با سایر محصولات میتوانید به بخش محصولات سایت مراجعه کنید.
آفتابسوختگی زمستانه یکی از مشکلاتی است که میتواند سلامت تنه درختان جوان را تحت تأثیر قرار دهد.