پشتیبانی نهالستان ۰۹۱۴۱۸۱۱۵۲۰
جهت دریافت مشاوره و یا خرید نهال ، کافیست روی یکی از راه های ارتباطی زیر کلیک نمایید.
![]()
Copyright Royalnahal © 2022
با نزدیک شدن به زمستان، درختان میوه وارد یکی از حساسترین مراحل چرخه رشد خود میشوند. کاهش دما، یخبندان، وزش بادهای سرد، کمبود رطوبت خاک و فعالیت جوندگان میتوانند به ریشه، تنه و شاخههای درختان آسیب برسانند. بسیاری از این خسارتها تا زمان شروع رشد بهاره مشخص نمیشوند؛ زمانی که ممکن است بخشی از جوانهها از بین رفته یا درخت دچار ضعف شده باشد.
اگر میخواهید درختان باغ در بهار آینده رشد مناسبی داشته باشند، بهتر است پیش از سرد شدن هوا چند اقدام اساسی انجام دهید. از تنظیم آبیاری و پاکسازی باغ گرفته تا محافظت از تنه، مدیریت خاک و بررسی شاخهها، هرکدام میتوانند در کاهش خسارتهای زمستانی مؤثر باشند.
در این مقاله از نهالستان رویال نهال آرمین قاسمی، هفت اقدام کاربردی برای آمادهسازی درختان میوه پیش از زمستان را بررسی میکنیم.
درختان خزاندار مانند سیب، گلابی، گیلاس، آلو، هلو و گردو با کوتاه شدن روزها و کاهش دما بهتدریج وارد دوره رکود یا خواب زمستانی میشوند. در این دوره، فعالیت رشد رویشی کاهش پیدا میکند و درخت برای تحمل شرایط نامساعد زمستان آماده میشود.
البته خواب زمستانی به معنای توقف کامل فعالیتهای حیاتی درخت نیست. ریشهها و بافتهای زنده همچنان به شرایط مناسب محیطی نیاز دارند.
آمادهسازی نامناسب باغ ممکن است مشکلاتی مانند موارد زیر ایجاد کند:
خشکیدگی شاخهها در اثر تنش سرمایی و کمبود آب
ترکخوردگی تنه بر اثر تغییرات شدید دمایی
آسیب جوندگان به پوست تنه و ریشههای سطحی
افزایش آلودگیهای قارچی و آفات زمستانگذران
آسیب به ریشهها در اثر یخزدگی خاک
کاهش قدرت رشد و گلدهی در فصل بهار
نکته مهم این است که همه درختان میوه مقاومت یکسانی در برابر سرما ندارند. نوع گونه، رقم، پایه، سن درخت، میزان سازگاری با منطقه و وضعیت سلامت آن تعیین میکنند که چه نوع مراقبتی لازم است.

یکی از مهمترین اقدامات پیش از زمستان، پاکسازی محیط باغ است. میوههای باقیمانده روی شاخهها، میوههای پوسیده روی زمین، برگهای آلوده و شاخههای بیمار میتوانند محل باقیماندن برخی عوامل بیماریزا و آفات در طول زمستان باشند.
بعضی قارچهای بیماریزا در بقایای گیاهی آلوده زنده میمانند و در شرایط مناسب، در فصل رشد بعدی دوباره فعال میشوند. به همین دلیل، باغدار نباید پاکسازی را فقط به جمعآوری برگهای خشک محدود کند.
هنگام بازدید از باغ، این موارد را بررسی کنید:
میوههای پوسیده و باقیمانده روی شاخهها را جمعآوری کنید.
میوههای افتاده و آلوده روی زمین را از محیط باغ خارج کنید.
شاخههای شکسته و بهشدت بیمار را شناسایی کنید.
بقایای گیاهی آلوده را از زیر درختان جمعآوری کنید.
علفهای هرز متراکم اطراف تنه را مدیریت کنید.
ابزارهای باغبانی آلوده را تمیز و ضدعفونی کنید.
نکته مهم این است که همه برگهای پاییزی الزاماً آلوده نیستند. برگهای سالم را میتوان در صورت مدیریت صحیح به کمپوست تبدیل کرد؛ اما بقایای دارای نشانههای بیماریهای مهم، مانند لکههای قارچی گسترده، بهتر است طبق توصیههای بهداشتی منطقه جمعآوری و مدیریت شوند.
برخی بیماریها مانند پوسیدگی قهوهای میوههای هستهدار میتوانند روی میوههای خشکشده و باقیمانده روی درخت یا زمین زمستانگذرانی کنند. بنابراین، حذف میوههای مومیاییشده در کاهش منابع آلودگی اهمیت دارد.
پاکسازی صحیح باغ، علاوه بر کاهش منابع احتمالی آلودگی، امکان بررسی بهتر تنه، شاخهها و وضعیت عمومی درختان را فراهم میکند.

یکی از اشتباهات رایج باغداران این است که با سرد شدن هوا، آبیاری تمام درختان را بهطور ناگهانی متوقف میکنند. درحالیکه کاهش دما بهتنهایی به معنای بینیازی ریشهها از آب نیست.
درختانی که در پاییز با کمبود رطوبت مواجه هستند، ممکن است پیش از ورود به خواب زمستانی دچار تنش شوند. این وضعیت بهخصوص برای نهالهای تازهکاشتهشده و درختان جوان اهمیت بیشتری دارد.
اگر پاییز کمباران بوده و خاک اطراف ریشه خشک شده است، باید رطوبت خاک بررسی شود. در صورت نیاز، آبیاری عمیق و متناسب با وضعیت زمین انجام دهید.
برای تشخیص نیاز آبی، فقط به ظاهر سطح خاک اکتفا نکنید. با بررسی خاک در عمق ناحیه ریشه میتوانید متوجه شوید که رطوبت کافی وجود دارد یا خیر.
در آبیاری پاییزی به این موارد توجه کنید:
نهالهای جوان و تازهکاشتهشده را با دقت بیشتری بررسی کنید.
در صورت خشک بودن خاک، آبیاری را بهاندازهای انجام دهید که رطوبت به عمق مناسب ریشه برسد.
در زمینهای سنگین و رسی، از آبیاری بیشازحد خودداری کنید.
در باغهایی با زهکشی ضعیف، از ماندگاری طولانی آب اطراف ریشه جلوگیری کنید.
با نزدیک شدن به یخزدگی زمین و ورود درخت به خواب، برنامه آبیاری را متناسب با شرایط متوقف یا محدود کنید.
خیر. آبیاری بیشازحد میتواند فضای خالی بین ذرات خاک را از آب پر کند و دسترسی ریشه به اکسیژن را کاهش دهد. در خاکهای سنگین و کمزهکش، این موضوع ممکن است به پوسیدگی ریشه و ضعف درخت منجر شود.
بنابراین، هدف از آبیاری پاییزی خیسکردن بیرویه زمین نیست؛ بلکه باید از کمبود رطوبت خاک جلوگیری کرد.
طبق راهنمای ترویجی دانشگاه ایالتی آیووا، درختان میوه جوان، بهویژه درختانی که طی دو تا سه سال اخیر کاشته شدهاند، در پاییز خشک باید پیش از زمستان آبیاری عمیق دریافت کنند.
برای آشنایی بیشتر با تعیین مقدار و زمان آبیاری، مقاله برنامه آبیاری درختان میوه را مطالعه کنید.

ریشه درختان نسبت به تغییرات شدید دمای خاک حساس است. نوسان دما، یخزدگی و تغییرات مکرر رطوبت میتوانند به ریشههای سطحی آسیب وارد کنند.
استفاده اصولی از مالچ یکی از روشهای مدیریت خاک در باغ است. مالچ لایهای از مواد آلی یا معدنی است که روی سطح خاک قرار میگیرد و میتواند به حفظ رطوبت، کاهش نوسانات دمایی و کنترل علفهای هرز کمک کند.
بسته به شرایط باغ و مواد در دسترس، میتوان از این موارد استفاده کرد:
کاه و کلش سالم و بدون بذر علف هرز
چیپس چوب و خردهچوب مناسب باغبانی
کمپوست کاملاً رسیده
برگهای سالم و پوسیدهشده
مواد آلی تجزیهشده و مناسب کشاورزی
مالچ را بهصورت حلقهای اطراف درخت و روی محدوده مناسبی از خاک پخش کنید.
ضخامت حدود ۵ تا ۸ سانتیمتر در بسیاری از شرایط میتواند نقطه شروع مناسبی باشد؛ البته نوع ماده، بافت خاک و شرایط اقلیمی در تعیین ضخامت نهایی مؤثر هستند.
مهمترین نکته این است که مالچ نباید مستقیماً به تنه درخت بچسبد.
بین تنه و لایه مالچ باید فضای خالی باقی بماند تا رطوبت دائماً در تماس با پوست تنه نباشد. انباشتن مالچ به شکل تپه در اطراف تنه، شرایط مناسبی برای تجمع رطوبت، پوسیدگی و پنهانشدن جوندگان ایجاد میکند.
همچنین در مناطق دارای فعالیت جوندگان، مالچ ضخیم و متراکم در کنار تنه ممکن است به پناهگاه آنها تبدیل شود.

یکی از قسمتهایی که در فصل زمستان بیشتر در معرض آسیب قرار میگیرد، پوست تنه درختان جوان است.
پوست نهالهای تازهکاشتهشده معمولاً نسبت به درختان مسنتر ظریفتر است و ممکن است در اثر فعالیت موشها، خرگوشها و سایر جوندگان آسیب ببیند.
جویدهشدن پوست تنه در صورت گسترش میتواند بافتهای انتقالدهنده مواد غذایی را مختل کند. اگر آسیب بهصورت حلقهای بخش بزرگی از محیط تنه را درگیر کند، احتمال خشکشدن و حتی از بین رفتن درخت وجود دارد.
یکی از روشهای مؤثر، استفاده از محافظ فیزیکی تنه است.
محافظ میتواند از توری فلزی مناسب، توری پلاستیکی مقاوم یا پوشش مخصوص درختان ساخته شده باشد.
هنگام نصب محافظ به نکات زیر توجه کنید:
1. محافظ باید اطراف تنه را بهخوبی پوشش دهد.
2. بین محافظ و پوست تنه فضای کافی برای رشد قطر تنه وجود داشته باشد.
3. لبههای تیز توری نباید با پوست تماس داشته باشند.
4. قسمت پایینی محافظ باید بهگونهای نصب شود که جوندگان بهراحتی از زیر آن عبور نکنند.
5. ارتفاع محافظ باید با توجه به نوع جوندگان و شرایط منطقه انتخاب شود.
6. در طول زمستان وضعیت محافظ را بهصورت دورهای بررسی کنید.
سفید کردن تنه درختان در برخی شرایط برای کاهش آسیب ناشی از آفتابسوختگی زمستانی کاربرد دارد.
در روزهای آفتابی زمستان، ممکن است دمای سطح تنه افزایش پیدا کند و پس از افت ناگهانی دما در شب، بافت پوست دچار تنش حرارتی شود. این تغییرات میتوانند در برخی درختان موجب ترکخوردگی پوست شوند.
پوشش سفید مناسب باغبانی با بازتاب بخشی از تابش خورشید، به کاهش نوسان دمای سطح تنه کمک میکند.
البته این روش برای همه درختان و تمام مناطق ضروری نیست. از رنگ ساختمانی، رنگ روغنی و ترکیبات ناشناخته برای پوشاندن تنه استفاده نکنید. نوع پوشش باید متناسب با گونه درخت و توصیه تخصصی منطقه انتخاب شود.
برای آشنایی با علائم و روشهای پیشگیری، مقاله آفتابسوختگی تنه درختان میوه را بخوانید.

بسیاری از باغداران تصور میکنند پاییز بهترین زمان برای انجام تمام عملیات هرس است؛ اما این تصور برای همه درختان و مناطق صحیح نیست.
هرس شدید در اواخر فصل رشد ممکن است باعث تحریک رشد شاخههای جدید شود. این شاخهها فرصت کافی برای رسیدن و سازگار شدن با سرمای زمستان ندارند و ممکن است در اثر یخبندان آسیب ببینند.
در این فصل، ابتدا شاخههای زیر را شناسایی کنید:
شاخههای شکسته و آسیبدیده
شاخههای کاملاً خشکشده
شاخههایی که نشانههای واضح بیماری دارند
قسمتهایی که خطر شکستگی و آسیب به سایر شاخهها را ایجاد میکنند
هنگام حذف شاخههای بیمار، ابزار هرس را تمیز کنید و در صورت احتمال انتقال بیماری، آن را با ماده ضدعفونیکننده مناسب ضدعفونی کنید.
برای بسیاری از درختان خزاندار، هرس اصلی در دوره خواب زمستانی و معمولاً در اواخر زمستان، پیش از شروع رشد بهاره انجام میشود.
بااینحال، زمان دقیق به گونه درخت، نوع بیماری، اقلیم منطقه و هدف هرس بستگی دارد. برای مثال، زمان هرس درختان هستهدار را نباید بدون توجه به خطر بیماریهای چوب و شرایط آبوهوایی با درختان دانهدار یکسان در نظر گرفت.
در مناطق سردسیر نیز باید از انجام هرس در زمان سرمای شدید خودداری کرد.
راهنماهای دانشگاهی مانند توصیههای دانشگاه ورمونت و دانشگاه ایلینوی نیز بر محدود کردن هرس پاییزی به حذف شاخههای آسیبدیده و موکول کردن هرس اصلی به زمان مناسب خواب درخت تأکید دارند.
تغذیه مناسب درختان برای حفظ سلامت آنها ضروری است؛ اما هر نوع کوددهی در هر زمان از سال مفید نیست.
یکی از اشتباهات باغداران، استفاده از کودهای نیتروژنی در اواخر فصل رشد بدون توجه به وضعیت درخت است.
نیتروژن میتواند رشد رویشی را تحریک کند. اگر درخت در زمان نامناسب رشد جدیدی تولید کند، شاخههای جوان ممکن است پیش از رسیدن به مرحله سختشدن بافتها در معرض سرما قرار بگیرند.
خیر. اما نوع کود، مقدار مصرف و زمان استفاده باید بر اساس نیاز واقعی درخت تعیین شود.
برای مدیریت صحیح تغذیه باغ:
از مصرف خودسرانه کودهای ازته در اواخر فصل رشد خودداری کنید.
در صورت نیاز، آزمایش خاک و بررسی وضعیت تغذیه درخت را در برنامه قرار دهید.
وضعیت عناصر غذایی را با توجه به نوع گونه و پایه بررسی کنید.
از مصرف کود در خاک یخزده یا شرایط نامناسب جذب خودداری کنید.
کودهای دامی نارس و تازه را مستقیماً در تماس با ریشه قرار ندهید.
آزمایش خاک اطلاعاتی درباره اسیدیته، شوری و وضعیت برخی عناصر غذایی در اختیار باغدار قرار میدهد.
این اطلاعات به شما کمک میکنند بهجای مصرف بیهدف کود، برنامه تغذیهای متناسب با نیاز زمین تنظیم کنید.
بهخصوص در باغهایی که طی چند سال با ضعف رشد، زردی برگها یا کاهش عملکرد مواجه بودهاند، بررسی خاک میتواند یکی از مراحل مهم تشخیص مشکل باشد.

آخرین اقدام مهم، بررسی وضعیت عمومی زمین و آمادهسازی باغ برای بارندگیها و یخبندان زمستانی است.
گاهی مشکل اصلی باغ کمبود آب نیست، بلکه تجمع آب در اطراف ریشههاست. در خاکهای سنگین و زمینهایی که خروج آب در آنها بهدرستی انجام نمیشود، بارندگیهای پاییزی و زمستانی میتوانند شرایط نامناسبی برای ریشه ایجاد کنند.
۱. مسیر خروج آب را کنترل کنید.
جویها، کانالها و مسیرهای هدایت آب را بررسی کنید تا برگ، خاک و بقایای گیاهی مانع عبور آب نشده باشند.
۲. نقاط آبگیر باغ را شناسایی کنید.
اگر بعد از بارندگی، آب برای مدت طولانی اطراف درخت باقی میماند، باید وضعیت زهکشی بررسی شود.
۳. نهالهای تازهکاشتهشده را کنترل کنید.
مطمئن شوید خاک اطراف ریشه نشست غیرطبیعی نداشته باشد و نهال در اثر باد یا بارندگی از حالت عمودی خارج نشده باشد.
۴. قیم و اتصالات درختان جوان را بررسی کنید.
قیمهای شل یا آسیبدیده را اصلاح کنید تا بادهای زمستانی موجب حرکت بیشازحد تنه و آسیب به ریشههای تازهشکلگرفته نشوند.
۵. تجهیزات آبیاری را بررسی کنید.
لولهها، اتصالات و شیرهای آبیاری را کنترل کنید. در مناطقی که احتمال یخزدگی وجود دارد، باید برای تخلیه آب از بخشهای حساس سیستم و جلوگیری از ترکیدگی تجهیزات برنامه داشته باشید.
خیر. درختان جوان، درختان تازهکاشتهشده، گونههای حساس به سرما و درختانی که در زمینهای کمعمق یا با زهکشی نامناسب رشد میکنند، ممکن است به مراقبت بیشتری نیاز داشته باشند.
بنابراین، بهتر است بهجای اجرای یک نسخه ثابت برای تمام باغ، شرایط هر بخش را جداگانه بررسی کنید.
بهترین زمان، پیش از شروع یخبندانهای جدی و زمانی است که درختان بهتدریج وارد خواب زمستانی میشوند. زمان دقیق به شرایط آبوهوایی منطقه، نوع درخت و وضعیت خاک بستگی دارد.
خیر. اگر خاک خشک باشد، بهخصوص برای نهالهای جوان و تازهکاشتهشده، آبیاری متناسب با نیاز درخت ضروری است. در مقابل، آبیاری بیشازحد در زمینهای سنگین میتواند به ریشه آسیب بزند.
کود دامی کاملاً پوسیده میتواند به بهبود مواد آلی خاک کمک کند؛ اما زمان و مقدار مصرف باید بر اساس وضعیت خاک و نیاز درخت تعیین شود. استفاده از کود دامی تازه توصیه نمیشود.
هرس سنگین پاییزی برای بسیاری از درختان مناسب نیست. در این فصل بهتر است شاخههای شکسته، خشک و بیمار حذف شوند و هرس اصلی با توجه به گونه درخت در زمان مناسب خواب زمستانی انجام شود.
نهالهای جوان، درختان تازهکاشتهشده و گونهها و ارقام حساس به سرمای منطقه معمولاً به مراقبت بیشتری نیاز دارند. همچنین درختانی که در معرض بادهای سرد، نوسانات شدید دمایی و فعالیت جوندگان هستند، باید با دقت بیشتری بررسی شوند.
مالچ میتواند نوسانات دمای خاک را کاهش دهد و از ریشههای سطحی محافظت کند؛ اما میزان محافظت آن به نوع ماده، ضخامت لایه، وضعیت خاک و شدت سرما بستگی دارد. مالچ نباید مستقیماً به تنه درخت چسبیده باشد.
ابتدا باید علت و وسعت آسیب مشخص شود. اگر پوست تنه بهصورت حلقهای آسیب دیده باشد، احتمال اختلال جدی در انتقال مواد غذایی وجود دارد. در این شرایط، ارزیابی کارشناس باغبانی و بررسی روشهای ترمیم تخصصی ضروری است.
سلامت درختان میوه در فصل بهار تا حد زیادی به شرایط نگهداری آنها در پاییز و زمستان وابسته است. پاکسازی باغ، تنظیم آبیاری، استفاده صحیح از مالچ، محافظت از تنه، هرس اصولی، مدیریت تغذیه و بررسی زهکشی از مهمترین اقداماتی هستند که میتوانند خسارتهای زمستانی را کاهش دهند.
فراموش نکنید که هر درخت با توجه به گونه، رقم، پایه، سن و شرایط اقلیمی منطقه نیازهای متفاوتی دارد. بنابراین، اجرای توصیههای عمومی باید با وضعیت واقعی باغ هماهنگ باشد.
نهالستان رویال نهال آرمین قاسمی به مدیریت آرمین قاسمی در میاندوآب آذربایجان غربی، در زمینه تولید و عرضه انواع نهالهای مثمر و غیرمثمر فعالیت میکند. باغداران و علاقهمندان به احداث باغ میتوانند برای بررسی انواع نهال و انتخاب گزینه متناسب با شرایط زمین و منطقه خود، از نهالستان رویال نهال بازدید کنند.
مراقبت امروز از درختان، سرمایهگذاری برای سلامت و باردهی سالهای آینده باغ است.
سلامت درختان میوه در فصل بهار تا حد زیادی به شرایط نگهداری آنها در پاییز و زمستان وابسته است