پشتیبانی نهالستان ۰۹۱۴۱۸۱۱۵۲۰
جهت دریافت مشاوره و یا خرید نهال ، کافیست روی یکی از راه های ارتباطی زیر کلیک نمایید.
![]()
Copyright Royalnahal © 2022
یکی از مشکلات پنهان بعضی نهالهای گلدانی، رشد نامنظم و پیچخوردن ریشهها در فضای محدود ظرف کاشت است. این مشکل ممکن است هنگام خرید نهال بهراحتی دیده نشود، اما پس از انتقال درخت به زمین اصلی، بهتدریج باعث محدود شدن گسترش ریشه، کاهش استقرار در خاک و حتی فشار به طوقه و تنه درخت شود.
ریشههای پیچخورده را باید پیش از کاشت بررسی کرد؛ زیرا اصلاح آنها در زمان انتقال نهال معمولاً سادهتر از زمانی است که درخت چند سال در زمین مستقر شده باشد. شناخت این عارضه و انتخاب روش مناسب برای باز کردن یا حذف ریشههای معیوب، نقش مهمی در تشکیل یک سیستم ریشهای سالم دارد.
ریشه دورانی یا Circling Roots به ریشههایی گفته میشود که بهجای رشد طبیعی به سمت اطراف و عمق خاک، در امتداد دیواره داخلی گلدان حرکت میکنند و به شکل حلقهای یا مارپیچی به دور توده ریشه میپیچند.
این وضعیت بیشتر در نهالهایی مشاهده میشود که مدت زیادی در ظرفی کوچک نگهداری شدهاند یا هنگام انتقال از گلدان کوچکتر به ظرف بزرگتر، ریشههای معیوب آنها اصلاح نشده است.
در حالت طبیعی، ریشههای اصلی باید از محل طوقه به اطراف گسترش پیدا کنند و ریشههای فرعی نیز در جهات مختلف توسعه یابند. اما در نهال ریشهپیچ، محدودیت فضا مسیر رشد ریشه را تغییر میدهد.
در یک نهال سالم:
ریشههای اصلی از ناحیه طوقه به اطراف گسترش پیدا میکنند.
ریشههای فرعی در جهات مختلف رشد میکنند.
ریشهها از فضای اطراف برای جذب آب و عناصر غذایی استفاده میکنند.
ریشههای نگهدارنده به استقرار و پایداری درخت کمک میکنند.
در نهال دارای ریشه دورانی:
بخشی از ریشهها به دیواره گلدان چسبیدهاند.
ریشههای جانبی به شکل حلقهای رشد کردهاند.
بعضی ریشهها به سمت داخل توده ریشه برگشتهاند.
ممکن است ریشههای ضخیم در اطراف طوقه تجمع پیدا کنند.
وجود چند ریشه ظریف در اطراف توده ریشه همیشه نشانه یک مشکل جدی نیست؛ شدت، قطر، محل قرارگیری و جهت رشد ریشهها اهمیت بیشتری دارند.

چند عامل مهم در ایجاد این مشکل نقش دارند.
ریشه گیاه برای رشد به فضای کافی نیاز دارد. وقتی فضای ظرف محدود باشد، ریشهها پس از رسیدن به دیواره بهجای ادامه رشد مستقیم، در امتداد آن حرکت میکنند.
هرچه مدت نگهداری نهال در ظرف نامتناسب طولانیتر شود، احتمال تشکیل شبکه متراکم ریشههای دورانی بیشتر خواهد شد.
در تولید نهال گلدانی، انتقال بهموقع از ظرف کوچک به ظرف بزرگ اهمیت زیادی دارد.
اگر ریشهها پیش از انتقال، به شکل حلقهای درآمده باشند و بدون اصلاح وارد ظرف جدید شوند، ممکن است همان الگوی نامناسب رشد را ادامه دهند.
به همین دلیل، صرف بزرگ کردن گلدان همیشه مشکل ریشه را برطرف نمیکند.
گاهی نهال هنگام انتقال به گلدان جدید بیش از اندازه عمیق کاشته میشود. در این شرایط، ریشههای جدید ممکن است از قسمت بالایی ساقه یا اطراف طوقه شکل بگیرند و در ادامه بهصورت نامنظم رشد کنند.
این مسئله با عمق صحیح کاشت و آشکار بودن محل آغاز ریشههای اصلی ارتباط دارد.
اگر نهال پس از رسیدن به اندازه مناسب برای انتقال، همچنان در همان ظرف باقی بماند، تراکم ریشهها افزایش پیدا میکند.
این موضوع بهخصوص در نهالهایی که رشد سریعتری دارند، اهمیت بیشتری پیدا میکند.
شدت آسیب به نوع درخت، سن نهال، قطر ریشههای معیوب، تعداد آنها و شرایط خاک بستگی دارد.
یکی از پیامدهای مهم ریشهپیچ، محدود شدن رشد طبیعی ریشههاست.
ریشههایی که در امتداد دیواره گلدان شکل گرفتهاند، ممکن است پس از کاشت نیز مسیر دورانی خود را ادامه دهند. در نتیجه، توسعه ریشه در خاک اطراف بهاندازه مطلوب انجام نمیشود.
ریشههای اصلی علاوه بر جذب آب و مواد غذایی، نقش مهمی در نگهداری درخت دارند.
اگر ریشههای نگهدارنده به شکل نامناسب رشد کرده باشند، درخت ممکن است در برابر بادهای شدید آسیبپذیرتر شود.
در چنین شرایطی احتمال خم شدن یا ناپایداری درخت افزایش پیدا میکند؛ البته این موضوع به ساختار کلی ریشه و وضعیت خاک نیز وابسته است.
یکی از جدیترین مشکلات، تشکیل ریشههای حلقوی در اطراف تنه است.
این ریشهها با افزایش قطر خود ممکن است به بافت تنه فشار وارد کنند و جریان طبیعی آب و مواد غذایی را مختل سازند.
به این عارضه در منابع تخصصی Girdling Root گفته میشود.
در مراحل پیشرفته، ممکن است نشانههایی مانند موارد زیر مشاهده شود:
کاهش رشد عمومی درخت
ضعف تدریجی تاج
زرد شدن یا ریزش غیرعادی برگها
خشک شدن بخشی از شاخهها
ایجاد تورم یا فرورفتگی غیرطبیعی در محل اتصال ریشه به تنه
البته این نشانهها اختصاصی ریشه حلقوی نیستند و برای تشخیص قطعی باید وضعیت ریشه بررسی شود.
یکی از مهمترین اقدامات، بررسی توده ریشه قبل از خرید است.
ظاهر سبز و شاداب نهال بهتنهایی نشاندهنده سلامت کامل سیستم ریشهای نیست.
از فروشنده بخواهید در صورت امکان، نهال را با احتیاط از ظرف خارج کند.
ریشههای سالم باید ساختار نسبتاً منظم داشته باشند و در اطراف توده ریشه پراکندگی مناسبی نشان دهند.
اگر ریشهها به شکل یک شبکه متراکم و حلقهای دور توده خاک پیچیده باشند، باید با دقت بیشتری وضعیت آنها بررسی شود.
ریشههایی که از سوراخهای زهکشی خارج شدهاند، میتوانند نشانه رشد زیاد ریشه در فضای محدود باشند.
البته خروج یک یا چند ریشه از سوراخ زهکشی بهتنهایی به معنی نامناسب بودن نهال نیست.
آنچه اهمیت دارد، وضعیت کلی ریشهها پس از خارج کردن گلدان است.
قسمت بالایی توده ریشه را بهآرامی بررسی کنید.
محل اتصال تنه به ریشه باید قابل تشخیص باشد و ریشههای اصلی نباید به شکل حلقههای ضخیم و فشرده دور تنه قرار گرفته باشند.
ریشههای ظریف و جوان معمولاً انعطافپذیری بیشتری دارند و اصلاح آنها سادهتر است.
اما ریشههای ضخیم، قدیمی و چوبیشده که دور تنه یا توده ریشه پیچیدهاند، میتوانند مشکل جدیتری ایجاد کنند.
اگر ریشه معیوب بسیار ضخیم باشد، بهتر است پیش از خرید از متخصص نهالستان درباره امکان اصلاح آن مشورت بگیرید.
روش اصلاح باید با توجه به شدت پیچخوردگی و قطر ریشه انتخاب شود. تمام ریشههای دورانی را نباید بدون بررسی قطع کرد.
ابتدا نهال را در وضعیت افقی قرار دهید و با فشار ملایم به دیواره گلدان، توده ریشه را آزاد کنید.
اگر گلدان به ریشهها چسبیده است، میتوان آن را با ابزار مناسب از قسمت کناری برش داد.
از کشیدن شدید نهال از تنه خودداری کنید؛ زیرا ممکن است به ریشهها یا محل اتصال آنها آسیب وارد شود.
پس از خارج کردن گلدان، سطح بیرونی و قسمت پایینی توده ریشه را بررسی کنید.
سه وضعیت اصلی ممکن است مشاهده شود:
ریشههای ظریف و کمتراکم که بهراحتی قابل باز کردن هستند.
ریشههای متراکم که در اطراف توده خاک به شکل حلقهای رشد کردهاند.
ریشههای ضخیم و چوبی که به دور تنه یا ریشههای اصلی پیچیدهاند.
هرکدام از این شرایط به روش اصلاح متفاوتی نیاز دارند.
اگر ریشهها هنوز جوان و انعطافپذیر باشند، میتوان با دست یا ابزار باغبانی ظریف آنها را از حالت حلقهای خارج کرد.
روش کار:
ریشههای سطحی را بهآرامی از یکدیگر جدا کنید.
ریشههای پیچیدهشده را در صورت امکان به سمت بیرون هدایت کنید.
از کشیدن شدید یا شکستن ریشههای سالم خودداری کنید.
اجازه دهید ریشهها در جهات مختلف قرار بگیرند.
هدف این است که مسیر رشد ریشهها از حالت دورانی به سمت توسعه طبیعی در خاک تغییر کند.
اگر ریشهها در اطراف توده خاک به شکل یک شبکه فشرده درآمده باشند، ممکن است باز کردن دستی کافی نباشد.
در برخی روشهای تخصصی، بخش بیرونی توده ریشه با اره یا چاقوی باغبانی تیز اصلاح میشود.
برای نمونه، در توصیههای دانشگاه ایالتی کلرادو، تراشیدن حدود ۲٫۵ تا ۳٫۸ سانتیمتر از سطح بیرونی توده ریشه برای حذف ریشههای دورانی مطرح شده است.
این روش برای تمام نهالها و تمام شرایط یکسان نیست و باید با توجه به اندازه نهال و وضعیت ریشه اجرا شود.
اگر یک ریشه به شکل حلقهای رشد کرده و امکان باز کردن آن وجود نداشته باشد، ممکن است لازم باشد با قیچی یا اره باغبانی تیز و تمیز قطع شود.
نکات مهم:
برش باید در نقطهای انجام شود که ریشه هنوز وارد مسیر دورانی نشده یا بتوان آن را از مسیر نامناسب جدا کرد.
از له کردن یا پاره کردن ریشه خودداری کنید.
ریشههای اصلی و ضخیم را بدون ارزیابی قطع نکنید.
ابزار برش باید تمیز و تیز باشد.
در راهنمای دانشگاه مریلند، برای ریشههای دورانی نهالهای گلدانی، باز کردن ریشههای خفیف و ایجاد برشهای عمودی کمعمق برای تودههای بسیار متراکم توصیه شده است.
نکته تخصصی: اگر ریشهای که قرار است حذف شود قطر زیادی دارد، یا بخش قابلتوجهی از ریشههای اصلی را تشکیل میدهد، اصلاح خودسرانه ممکن است به نهال آسیب بزند. در چنین شرایطی انتخاب نهال سالمتر معمولاً تصمیم مطمئنتری است.
هر ریشه پیچخوردهای به معنی غیرقابل استفاده بودن نهال نیست؛ اما بعضی نشانهها باید جدی گرفته شوند.
در موارد زیر بهتر است نهال دیگری انتخاب شود:
بیشتر ریشههای اصلی به شکل مارپیچی و فشرده درآمده باشند.
ریشههای ضخیم به دور تنه پیچیده شده باشند.
ریشهها در بخش مرکزی توده خاک به شکل متراکم و چوبی درآمده باشند.
ریشههای اصلی شکسته، پوسیده یا بهشدت آسیبدیده باشند.
محل طوقه و آغاز ریشههای اصلی بهسختی قابل تشخیص باشد.
برای اصلاح وضعیت، نیاز به حذف بخش بزرگی از سیستم ریشهای وجود داشته باشد.
بر اساس توصیههای دانشگاه کانزاس، اگر ریشههای نهال بهشدت درهمتنیده شده و امکان هدایت آنها به سمت بیرون وجود نداشته باشد، بازگرداندن نهال به نهالستان و انتخاب نمونه مناسبتر میتواند تصمیم بهتری باشد.
این دو نوع نهال از نظر ساختار و شیوه آمادهسازی برای کاشت تفاوت دارند.
ریشه نهال گلدانی در داخل خاک یا بستر کاشت قرار دارد و هنگام خارج کردن از ظرف، تودهای از خاک اطراف آن باقی میماند.
مهمترین اقدامها عبارتاند از:
بررسی دیواره بیرونی توده ریشه
باز کردن ریشههای دورانی
حذف ریشههای معیوب در صورت نیاز
بررسی ریشههای زیرین
جلوگیری از کاشت توده ریشه به همان شکل نامناسب
در نهال ریشهلخت، ریشهها بدون خاک اطراف عرضه میشوند و بررسی ساختار آنها آسانتر است.
در این نوع نهال باید به موارد زیر توجه کرد:
ریشههای شکسته و آسیبدیده حذف شوند.
ریشههای پیچخورده تا حد امکان باز شوند.
ریشههای اصلی در گودال کاشت به شکل طبیعی قرار بگیرند.
از خم کردن شدید ریشهها برای جا دادن در گودال خودداری شود.
در هر دو روش، هدف اصلی حفظ ریشههای سالم و فراهم کردن شرایط مناسب برای گسترش آنها در خاک است.
اصلاح ریشه بدون کاشت صحیح نمیتواند نتیجه مطلوبی ایجاد کند.
عرض گودال باید به اندازهای باشد که ریشهها بدون فشردگی و پیچخوردگی در آن قرار بگیرند.
برای نهالهای گلدانی، عرض گودال معمولاً بهتر است حدود دو تا سه برابر عرض توده ریشه باشد؛ البته اندازه دقیق به نوع خاک و وضعیت ریشه بستگی دارد.
عمق کاشت باید با محل آغاز ریشههای اصلی و طوقه هماهنگ باشد.
از دفن کردن تنه و قسمت بالایی ریشهها در خاک خودداری کنید.
خاک پرکننده باید با شرایط زمین سازگار باشد و امکان تبادل آب و هوا را فراهم کند.
در خاکهای بسیار متراکم یا دارای زهکشی نامناسب، ابتدا باید مشکل بستر کاشت بررسی شود.
پس از قرار دادن نهال در گودال، خاک اطراف ریشه باید بهخوبی مرطوب شود تا تماس مناسب میان ریشه و خاک برقرار شود.
میزان و فاصله آبیاری به نوع خاک، شرایط آبوهوایی، اندازه نهال و روش آبیاری بستگی دارد.
از غرقاب کردن طولانیمدت اطراف ریشه خودداری کنید.
ریشههای اصلاحشده در زمان کاشت به محیطی مناسب برای استقرار نیاز دارند.
ریختن کودهای غلیظ یا کود شیمیایی مستقیماً در تماس با ریشهها میتواند به آنها آسیب برساند. بهتر است برنامه تغذیه پس از بررسی شرایط خاک و وضعیت رشد نهال تنظیم شود.

پیشگیری از این مشکل از مرحله تولید در نهالستان آغاز میشود.
ظرف کاشت باید متناسب با حجم ریشه انتخاب شود.
گلدان کوچک برای مدت طولانی نمیتواند فضای مناسبی برای توسعه ریشه فراهم کند.
هنگام انتقال نهال از ظرف کوچک به بزرگ، باید ریشههای دورانی بررسی و در صورت نیاز اصلاح شوند.
این اقدام از انتقال الگوی نامناسب رشد به ظرف جدید جلوگیری میکند.
برخی ظروف تخصصی دارای طراحی مناسب برای هدایت ریشه و کاهش رشد حلقوی هستند.
این ظروف میتوانند احتمال تشکیل ریشههای دورانی را کاهش دهند؛ البته کیفیت مدیریت تولید و زمان انتقال نهال همچنان اهمیت دارد.
بازرسی دورهای نهالها کمک میکند پیش از ایجاد تراکم شدید، مشکلات ریشه شناسایی شوند.
در واقع، مدیریت صحیح ریشه در نهالستان باید از مراحل ابتدایی تولید انجام شود، نه اینکه تمام اصلاحات به زمان فروش و کاشت موکول شود.
خیر، نباید انتظار داشت ریشههای دورانی بهصورت طبیعی مسیر رشد خود را اصلاح کنند. بسیاری از این ریشهها به رشد حلقوی ادامه میدهند و ممکن است در آینده مشکلساز شوند.
اگر ریشههای ظریف و معیوب بهدرستی اصلاح شوند، معمولاً امکان رشد ریشههای جدید وجود دارد. اما حذف مقدار زیادی از ریشههای اصلی یا قطع ریشههای ضخیم میتواند به نهال تنش وارد کند.
هیچکدام در تمام شرایط برتری مطلق ندارند. سلامت ریشه، کیفیت تولید، زمان کاشت، شرایط حملونقل و سازگاری نهال با منطقه مهمتر از نوع عرضه آن هستند.
خیر. خروج یک یا چند ریشه از سوراخ زهکشی بهتنهایی نشانه خرابی نیست؛ اما میتواند هشداری برای بررسی دقیقتر وضعیت ریشهها باشد.
در بعضی موارد امکان اصلاح وجود دارد، اما اگر ریشههای ضخیم به دور تنه پیچیده باشند یا بخش زیادی از ریشههای اصلی را درگیر کرده باشند، نتیجه اصلاح قابل تضمین نیست.
خیر. این عارضه در بسیاری از درختان و درختچههای تولیدشده در ظروف گلدانی مشاهده میشود و محدود به یک گونه خاص نیست.
سلامت سیستم ریشهای یکی از مهمترین معیارهای انتخاب نهال مناسب است. نهالی که از نظر ظاهری شاداب و سالم به نظر میرسد، ممکن است در داخل گلدان دارای ریشههای پیچخورده و نامنظم باشد.
پیش از خرید نهال گلدانی، بررسی ریشهها، تشخیص ریشههای حلقوی، توجه به محل طوقه و ارزیابی تراکم توده ریشه اهمیت زیادی دارد.
اگر ریشهها جوان و انعطافپذیر باشند، معمولاً میتوان آنها را باز کرد یا در صورت نیاز اصلاح نمود؛ اما در نهالهایی با ریشههای ضخیم، چوبی و بهشدت پیچیده، انتخاب نهال سالمتر تصمیم منطقیتری است.
برای باغداران، انتخاب نهال سالم تنها به رقم، قیمت و ظاهر تنه محدود نمیشود. یک سیستم ریشهای منظم و توسعهیافته، پایه مهمی برای استقرار مناسب و رشد بلندمدت درخت در باغ خواهد بود.
برای آشنایی با انواع نهالهای قابل عرضه، میتوانید فهرست محصولات و نهالهای رویال نهال
میتوانند در انتخاب و مراقبت صحیح از نهال به شما کمک کنند.