بهترین زمان کاشت نهال در پاییز چه زمانی است؟

در این راهنما زمان کاشت نهال در مهر، آبان و آذر، تفاوت مناطق گرمسیر و سردسیر و نکات کاشت نهال ریشه لخت و گلدانی را بررسی می کنیم. کاشت نهال در پاییز برای بسیاری از درختان میوه، فرصت مناسبی برای استقرار در محل جدید فراهم می کند؛ اما نمی توان یک تاریخ مشخص را برای تمام مناطق ایران مناسب دانست. زمان کاشت به عواملی مانند وضعیت خزان نهال، ورود به خواب زمستانی، دمای خاک، رطوبت زمین و زمان شروع یخبندان بستگی دارد

. در نهال های ریشه لخت، مهم ترین نشانه برای شروع جابه جایی، پایان رشد فعال و ورود نهال به دوره خواب است.

بنابراین به جای اینکه فقط به تقویم نگاه کنیم، باید وضعیت خود نهال و شرایط آب و هوایی منطقه را بررسی کنیم.

بهترین زمان کاشت نهال در پاییز زمانی است که نهال وارد خواب زمستانی شده باشد، اما زمین هنوز یخ نزده و سرمای شدید آغاز نشده باشد. در نهال های خزان کننده، ریزش برگ و توقف رشد نشانه هایی از ورود گیاه به دوره خواب هستند.

برای نهال های ریشه لخت،جابه جایی در این دوره اهمیت بیشتری دارد؛ زیرا انتقال آنها در زمان رشد فعال می تواند باعث تنش بیشتری برای ریشه و اندام هوایی شود. در بسیاری از مناطق ایران، اواسط پاییز تا اوایل زمستان می تواند بازه مناسبی برای کاشت نهال های خزان کننده باشد؛ اما این بازه قطعی نیست و با اقلیم منطقه تغییر می کند.

چرا نمی توان برای همه مناطق یک تاریخ ثابت تعیین کرد؟

آب و هوای مناطق مختلف ایران یکسان نیست. ممکن است در یک منطقه هنوز دمای هوا بالا باشد و نهال وارد خواب کامل نشده باشد، در حالی که در منطقه ای سردسیر یخبندان نزدیک باشد. به همین دلیل، زمان کاشت باید بر اساس این عوامل تعیین شود:

•      زمان شروع خزان
•       ورود نهال به خواب زمستانی
•       زمان تقریبی یخبندان منطقه
•       وضعیت دمای خاک
•     رطوبت زمین
•       نوع نهال
•     مقاومت نهال به سرما

پس پاسخ درست به سوال «نهال را در چه ماهی بکاریم؟

همیشه یک نام ماه نیست؛ بلکه باید شرایط واقعی منطقه و نهال بررسی شود.

کاشت نهال در مهر، آبان یا آذر؛ کدام زمان بهتر است؟

کاشت نهال در مهر در بسیاری از مناطق، مهر هنوز با دمای نسبتا بالا همراه است. بنابراین برای نهال های ریشه لخت نمی توان مهر را به صورت عمومی بهترین زمان دانست. اگر نهال هنوز برگ دارد و رشد فعال آن ادامه دارد، بهتر است جابه جایی ریشه لخت تا زمان مناسب تری به تعویق بیفتد. البته در مناطقی که خزان زودتر اتفاق می افتد، ممکن است شرایط کاشت از مهر فراهم شود.
 کاشت نهال در آبان آبان در بسیاری از مناطق می تواند زمان مناسبی برای کاشت نهال های خزان کننده باشد؛ به خصوص زمانی که نهال کاملا خزان کرده و وارد خواب شده باشد. با این حال، آبان برای تمام مناطق یکسان نیست. در مناطق گرمسیر ممکن است هنوز شرایط برای کاشت ایده آل نباشد و در مناطق سردسیر ممکن است بخشی از ماه با سرمای شدید همراه شود.
کاشت نهال در آذر اوایل آذر در بعضی مناطق همچنان فرصت مناسبی برای کاشت پاییزه است، به شرطی که خاک یخ نزده باشد و سرمای شدید نزدیک نباشد. در مناطق سردسیر باید زمان کاشت با دقت بیشتری انتخاب شود، زیرا فاصله بین زمان مناسب کاشت و شروع یخبندان ممکن است کوتاه باشد. بنابراین نمی توان گفت آذر همیشه دیر است. معیار اصلی وضعیت خاک، نهال و آب و هوای منطقه است.
بهترین زمان کاشت نهال در پاییز بر اساس اقلیم منطقه مناطق گرمسیر و دارای زمستان ملایم در مناطق گرمسیر، سرمای شدید معمولا دیرتر شروع می شود و به همین دلیل ممکن است فرصت کاشت پاییزه طولانی تر باشد. با این حال اگر هوا هنوز بسیار گرم است یا خاک رطوبت کافی ندارد، بهتر است کاشت بر اساس شرایط واقعی زمین انجام شود.
مناطق معتدل در مناطق معتدل از اواسط پاییز تا زمانی که زمین قابل کار باشد، معمولا فرصت مناسبی برای کاشت بسیاری از نهال های خزان کننده وجود دارد. بهتر است کاشت آنقدر به پایان پاییز موکول نشود که نهال بلافاصله پس از انتقال با یخبندان شدید روبرو شود. مناطق سردسیر و دارای یخبندان زودرس در مناطق سردسیر، زمان بندی اهمیت بیشتری دارد. اگر یخبندان زود آغاز می شود، فرصت کاشت پاییزه کوتاه خواهد بود. در این مناطق، پس از ورود نهال به خواب و قبل از یخ زدن خاک باید اقدام کرد.اگر فرصت مناسب پاییز از دست رفته باشد، کاشت در زمان مناسب اواخر زمستان یا اوایل بهار می تواند گزینه بهتری باشد.

وضعیت نهال هنگام کاشت پاییزه چگونه باید باشد؟

نهال ریشه لخت نهال ریشه لخت بهتر است در دوره خواب جابه جا شود. در این زمان رشد فعال متوقف شده و معمولا برگ ها ریخته اند. ریشه این نوع نهال نباید در زمان انتقال خشک شود. اگر قرار است بین خرید و کاشت فاصله ایجاد شود، ریشه ها باید در شرایط مناسب نگهداری شوند. یکی از نکات مهم این است که نهال ریشه لخت را فقط به دلیل رسیدن یک ماه خاص از سال نباید جابه جا کرد. وضعیت فیزیولوژیک نهال اهمیت بیشتری دارد. نهال گلدانی نهال گلدانی به دلیل قرار داشتن ریشه ها در بستر کشت انعطاف بیشتری از نظر زمان انتقال دارد. با این حال این موضوع به معنی مناسب بودن هر روز سال برای کاشت نیست. گرمای شدید سرمای شدید خاک بسیار خشک یا خاک اشباع از آب می تواند استقرار نهال را دشوار کند. هنگام کاشت نهال گلدانی نیز باید مراقب بود ریشه ها بیش از حد در هم پیچیده نباشند و نهال در عمق مناسب قرار گیرد.

چه شرایطی برای کاشت نهال در پاییز مناسب نیست؟

خاک یخ زده یا بیش از حد خیس اگر زمین یخ زده باشد، آماده سازی محل کاشت دشوار است. از طرف دیگر، کاشت در خاک بیش از حد خیس می تواند باعث فشردگی خاک و کاهش فضای مناسب برای ریشه ها شود. خاک مناسب باید رطوبت کافی داشته باشد اما کاملا اشباع و گل آلود نباشد. یخبندان شدید و نزدیک اگر سرمای شدید بلافاصله بعد از کاشت اتفاق بیفتد، نهال فرصت کافی برای استقرار اولیه نخواهد داشت. به همین دلیل در مناطقی که یخبندان زودرس دارند، بهتر است کاشت با فاصله مناسبی از شروع سرمای شدید انجام شود.
گرمای غیرعادی و خشکی شدید خاک اگر پاییز گرم و خشک باشد، کاشت نهال می تواند نیازمند مراقبت بیشتری باشد. در این شرایط باید رطوبت خاک تامین شود و نهال پس از انتقال تحت تنش خشکی قرار نگیرد

بعد از کاشت پاییزه نهال چه مراقبت هایی لازم است؟

آبیاری اولیه پس از کاشت باید خاک اطراف ریشه به اندازه کافی مرطوب شود تا تماس مناسب میان خاک و ریشه برقرار شود.دفعات آبیاری بعدی به نوع خاک، میزان بارندگی و دمای منطقه بستگی دارد. آبیاری بیش از حد در خاک های سنگین و کم زهکش نیز می تواند برای ریشه مشکل ایجاد کند. محافظت از ریشه و طوقه در برابر سرما در مناطق سردسیر، استفاده صحیح از مالچ در محدوده ریشه می تواند به کاهش نوسانات دمای خاک کمک کند. مالچ نباید مستقیما به تنه بچسبد زیرا تماس دائمی رطوبت با طوقه می تواند شرایط مناسبی برای برخی مشکلات ایجاد کند.
کنترل وضعیت نهال تا شروع بهار پس از کاشت، نهال باید تا پایان زمستان بررسی شود. رطوبت خاک، سلامت تنه، نشست خاک اطراف ریشه و آسیب احتمالی ناشی از سرما از مواردی هستند که باید کنترل شوند. در مناطقی که چرخه یخ زدگی و ذوب خاک شدید است، احتمال بالا آمدن نهال از خاک نیز وجود دارد و باید وضعیت آن بررسی شود.

آیا کاشت پاییزه برای همه انواع نهال مناسب است؟

درختان میوه خزان کننده برای بسیاری از درختان میوه خزان کننده، کاشت در دوره خواب گزینه مناسبی است. در این گروه، خزان کامل و توقف رشد فعال از شاخص های مهم تعیین زمان جابه جایی هستند. نهال های حساس به سرما برای نهال هایی که مقاومت کمتری به سرمای زمستان دارند، شرایط منطقه اهمیت بیشتری پیدا می کند. ممکن است یک رقم در منطقه ای با زمستان ملایم بتواند پاییزه کاشته شود، اما همان رقم در یک منطقه سردسیر به مراقبت بیشتری نیاز داشته باشد یا کاشت به زمان دیگری موکول شود. نهال های گلدانی و همیشه سبز نهال های گلدانی معمولا محدودیت زمانی کمتری نسبت به نهال های ریشه لخت دارند، زیرا ریشه همراه با بستر منتقل می شود.با این حال در مورد نهال های همیشه سبز یا گونه های حساس به سرما، مقاومت رقم، دمای منطقه و شرایط ریشه باید همزمان بررسی شود.

جمع بندی؛             

بالاخره چه زمانی در پاییز نهال بکاریم؟

بهترین زمان کاشت نهال در پاییز یک تاریخ ثابت برای تمام ایران نیست. زمان مناسب زمانی است که نهال وارد خواب شده باشد، خاک هنوز قابل کار باشد و سرمای شدید منطقه آغاز نشده باشد.برای نهال های ریشه لخت، خزان و ورود به خواب اهمیت ویژه ای دارد. برای نهال های گلدانی، دامنه زمانی انتقال بیشتر است، اما شرایط نامناسب دما و خاک همچنان می تواند به استقرار نهال آسیب بزند.
 قبل از کاشت این چهار سوال را بررسی کنید:

•      آیا نهال وارد خواب زمستانی شده است؟
•       آیا خاک یخ نزده و رطوبت مناسبی دارد؟
•       آیا تا شروع یخبندان شدید فرصت کافی وجود دارد؟
•       آیا نوع نهال برای کاشت پاییزه در منطقه شما مناسب است؟
•       اگر پاسخ این سوال ها مثبت باشد، احتمال اینکه زمان انتخاب شده برای کاشت مناسب باشد بیشتر است. در نهایت، انتخاب نهال سالم و اصیل نیز به اندازه زمان کاشت اهمیت دارد؛ زیرا یک نهال ضعیف حتی در زمان مناسب نیز ممکن است استقرار مطلوبی نداشته باشد.

در مناطق سردسیر، استفاده صحیح از مالچ در محدوده ریشه می تواند به کاهش نوسانات دمای خاک کمک کند