چگونه کمبود مواد مغذی در درختان میوه را تشخیص و درمان کنیم؟

اگر شما هم از آن تیپ باغدارانی هستید که با عشق از درختان میوه‌ خود نگهداری می‌کنید، حتما لحظاتی را تجربه کرده‌اید که درخت، بی‌کلام اما پر از نشانه، از حال ناخوشش با شما حرف زده است!

برگ‌هایی که ناگهان زرد می‌شوند، لکه‌هایی که روی برگ‌ها جا خوش می‌کنند، میوه‌هایی که پیش از رسیدن، می‌ریزند و... این‌ها زبان بدن درخت هستند.

واقعیت این است که بیشتر کمبودهای تغذیه‌ای درختان، پیش از آنکه به فاجعه‌ تبدیل شوند، نشانه‌هایی قابل مشاهده دارند که می‌توانند راهنمای ما باشند.

در این مطلب از رویال نهال، قرار است با زبانی ساده، همراه با راهکارهای عملی، به شما کمک کنیم تا شایع‌ترین کمبودهای مواد مغذی را بشناسید و درمان کنید.

علائم کمبود نیتروژن در درختان میوه

اگر برگ‌های پایین درختتان کم‌کم زرد می‌شوند و رشد شاخه‌ها کند یا متوقف شده، احتمالا درخت شما با کمبود نیتروژن مواجه است.

این مشکل یکی از شایع‌ترین مشکلات تغذیه‌ای در درختان میوه است و اگر به‌ موقع تشخیص داده نشود، می‌تواند روی گل‌دهی، رشد و حتی تعداد میوه‌ها تاثیر بگذارد.

کاهش رشد شاخه‌ها و جوانه‌ها و تاخیر در گل‌دهی و باردهی کم‌تر از دیگر علائم کمبود نیتروژن هستند.

اگر این علائم را مشاهده کردید، نگران نباشید! با چند اقدام ساده می‌توانید شرایط را بهتر کنید:

• استفاده از کود حیوانی پوسیده (کود گاوی یا مرغی) به‌عنوان منبع طبیعی نیتروژن.

• اضافه کردن کمپوست غنی‌ شده به خاک اطراف تنه درخت.

• کاشت گیاهان تثبیت ‌کننده نیتروژن مانند شبدر، در پای درختان.

برای مشاهده انواع نهال میوه سردسیری و گرمسیری روی عبارت خرید نهال کلیک کنید.

علائم کمبود فسفر در درختان میوه

اگر برگ‌های درختتان به رنگ سبز تیره یا مایل به بنفش درآمده و رشد شاخه‌ها کند شده، احتمال کمبود فسفر وجود دارد. این مشکل بیشتر روی رشد ریشه، گل‌ دهی و تشکیل میوه اثر می‌گذارد.

اگر درخت شما کمبود فسفر داشته باشد، برگ‌ها تیره‌تر از حالت عادی، گاهی با رنگ ارغوانی در حاشیه دیده می‌شوند. همچنین، برگ‌ها و شاخه‌ها کوچک می‌مانند و در گل‌دهی یا تولید گل و میوه تاخیر ایجاد می‌شود.

درمان کمبود فسفر

افزودن کود حیوانی پوسیده یا کمپوست غنی‌شده با فسفر می‌تواند این مشکل را تا حدودی حل کند. اگر به دنبال روشی تخصصی‌تر هستید، استفاده از کودهای فسفاته مانند سوپر فسفات ساده یا تریپل توصیه می‌شود.

علائم کمبود پتاسیم در درختان میوه

وقتی نوک یا حاشیه برگ‌های درختان میوه خشک و سوخته به ‌نظر می‌رسد، ممکن است پای کمبود پتاسیم وسط باشد. این عنصر نقش مهمی در مقاومت گیاه در برابر تنش‌های محیطی دارد.

خشک شدن و سوختگی لبه‌ برگ‌ها، کاهش مقاومت به گرما، خشکی و بیماری‌ها و رشد ضعیف شاخه‌ها و کوچک ‌ماندن میوه‌ها، از نشانه‌های بارز کمبود پتاسیم هستند.

درمان کمبود پتاسیم

استفاده از خاکستر چوب یا کودهای حیوانی پرپتاس و استفاده از سولفات پتاسیم یا NPK با پتاس بالا می‌تواند به حل این مشکل کمک کند.

علائم کمبود گوگرد در درختان میوه

زرد شدن برگ‌های جوان بدون آنکه برگ‌های پیر زرد شوند، اغلب نشانه کمبود گوگرد است. این حالت شبیه کمبود نیتروژن است، اما تفاوت مهمی دارد: در کمبود گوگرد، برگ‌های جدید زرد می‌شوند.

زردی در برگ‌های جوان (کلروز)، کوچک ماندن برگ‌ها و کم‌رنگ شدنشان و افزایش حساسیت به بیماری‌ها، مهم‌ترین نشانه‌های کمبود گوگرد در درختان میوه است.

درمان کمبود گوگرد

استفاده از گوگرد کشاورزی یا اضافه کردن کود دامی غنی به خاک، بهترین روش برای درمان کمبود گوگرد است.

مطالعه بیشتر : کودهای حیوانی یا شیمیایی؛ کدام برای درختان میوه بهتر است؟

علائم کمبود آهن (کلروز آهن)

وقتی برگ‌های درخت زرد می‌شوند ولی رگبرگ‌ها همچنان سبز مانده‌اند، به احتمال زیاد درخت میوه با کمبود آهن مواجه است. این مشکل بیشتر در خاک‌های آهکی یا قلیایی دیده می‌شود.

نشانه‌های رایج کمبود اهن، زردی بین رگبرگ‌ها در برگ‌های جوان، کاهش تعداد و کیفیت میوه‌ها و بروز لکه‌های قهوه‌ روی برگ‌هاست.

علائم کمبود آهن

راه‌ حل فوری کمبود آهن، محلول‌ پاشی با کلات آهن (EDDHA) یا سولفات آهن است. اما اگر می‌خواهید این مشکل را به صورت دائمی حل کنید، اصلاح pH خاک و افزایش مواد آلی (کمپوست، کود دامی) بهترین راه است.

علائم کمبود روی در درختان میوه

وقتی برگ‌های جوان درخت ریز شده‌اند، به شکل ناهماهنگ رشد کرده‌اند و نوک شاخه‌ها ظاهر جارویی پیدا کرده‌اند، مشکل درخت میوه،کمبود روی است.

نشانه‌های این مشکل، شامل کوچک شدن و بدفرم شدن برگ‌ها، تجمع برگ‌ها در نوک شاخه‌ها (جارویی شدن) و تاخیر در رسیدن میوه، مخصوصا در انگور است.

درمان کمبود روی

محلول ‌پاشی با سولفات روی در اوایل فصل رشد، روشی است که اکثر باغداران برای درمان کمبود روی از آن نتیجه گرفته‌اند.

علائم کمبود منگنز

این کمبود در خاک‌های آهکی و با pH بالا دیده می‌شود و شباهت زیادی به کمبود آهن دارد، اما با الگوهای متفاوتی ظاهر می‌شود.

زردی برگ‌ها با رگبرگ‌های سبز (بیشتر در برگ‌های میانی)، ایجاد لکه‌های سفید یا خاکستری در بین رگبرگ‌ها، کند شدن رشد شاخه‌ها، کاهش گل‌دهی و تشکیل میوه‌های بدشکل، از مهم‌ترین علائم کمبود منگز در درخت میوه است.

درمان کمبود منگنز

برای رفع این مشکل، می‌توانید محلول ‌پاشی با سولفات منگنز را امتحانکنید. اگر جواب نگرفتید، اصلاح pH خاک و افزودن مواد آلی به آن هم می‌تواند کمک کنده باشد.

علائم کمبود بور در درختان میوه

بور برای تشکیل گل، لقاح موفق و رشد میوه بسیار ضروری است و کمبود آن ممکن است بدون زردی برگ، ولی با مشکلات در میوه ‌دهی خودش را نشان دهد.

کمبود بور خود را به صورت میوه‌های بدشکل یا ترک‌خورده (مثلا سیاهی وسط میوه‌ سیب)، کاهش گرده‌افشانی و تشکیل ناقص میوه، برگ‌های ضخیم یا شکننده با لبه‌های موج‌دار و کاهش تعداد گل و کاهش شدید عملکرد نشان می‌دهد.

مطالعه بیشتر : خاک مناسب برای کاشت نهال

درمان کمبود بور

محلول‌ پاشی با اسید بوریک در ابتدای فصل و استفاده از کودهای حاوی بور در چالکود زمستانه، بهترین راه‌ها برای درمان کمبود بور هستند.

علائم کمبود مس در درختان میوه

اگر شاخه‌ها بیش ‌از حد رشد کرده‌اند اما برگ‌هایشان به ‌درستی عمل نمی‌کنند، احتمال کمبود مس وجود دارد. این مشکل، روی استحکام شاخه‌ها و کیفیت میوه تاثیر می‌گذارد.

رشد زیاد ولی ضعیف شاخه‌ها، برگ‌های سبز تیره با لکه‌های زرد و در موارد شدید خشک شدن شاخه‌های جوان را می‌توان ناشی از کمبود مس در درختان میوه دانست.

درمان کمبود مس

برای رفع مشکل کمبود روی، می‌توانید محلول ‌پاشی با سولفات مس در دوز پایین و تحلیل خاک برای تعیین دقیق نیاز و جلوگیری از مسمومیت را امتحان کنید.

علائم کمبود کلر

کمبود کلر یک مشکل نادر است، اما ممکن است در خاک‌هایی با شست ‌و شوی زیاد یا در شرایط خاص دیده شود.

زردی برگ‌ها، معمولا در بین نسوج برگ، خشک شدن لبه‌های برگ و ظاهری پژمرده و کاهش اندازه میوه و ضعف عمومی گیاه از سری علائم طاهری کمبود کلر هستند.

درمان کمبود کلر

بررسی خاک برای اطمینان از کمبود واقعی و افزودن کودهای حاوی کلر (مثل کلرید پتاسیم)، راهکارهایی هستند که می‌توانید برای درمان کمبود کلر استفاده کنید.

درخت سالم، از نهال سالم شروع می‌شود

اگر شما هم زمان و هزینه زیادی برای درختان خود گذاشته‌اید، کاملا طبیعی‌ است که با دیدن برگ‌های زرد، میوه‌های ریز یا شاخه‌های کم‌جان نگران شوید.

کمبود مواد مغذی، مسئله‌ای است که بیشتر باغداران بارها با آن روبه‌رو شده‌اند. خوشبختانه، بسیاری از این مشکلات با کمی دقت در نشانه‌ها و کوددهی مناسب قابل پیشگیری و درمان هستند.

اما در کنار تغذیه، خود نهال هم باید قوی، سالم و بااصالت باشد؛ چون حتی بهترین کودها هم نمی‌توانند پایه‌ ضعیف یک نهال نامرغوب را جبران کنند.

در مجموعه‌ رویال نهال، نهال‌ها با رعایت اصول علمی، سلامت کامل و شناسنامه‌دار به دست شما می‌رسانیم. ما اینجاییم که به شما کمک کنیم بهترین نهال میوه را برای باغتان داشته باشید!

منبع : ucanr.edu

سوالات متداول

چرا برگ‌های درخت زرد شده و می‌ریزند؟

زردی و ریزش برگ‌ها می‌تواند به دلایل مختلفی مثل کمبود نیتروژن، آهن یا گوگرد اتفاق بیفتد. برای تشخیص دقیق، به سن برگ، محل زردی و نوع درخت توجه کنید.

علت خشک شدن نوک برگ‌های درختان میوه چیست؟

این علامت معمولا نشان‌دهنده کمبود پتاسیم یا کلر است. البته گرمای زیاد یا آبیاری نامنظم هم می‌تواند چنین اثری داشته باشد.

برای تقویت درخت میوه در حیاط یا باغچه، چه کودی بدهیم؟

اگر به دنبال روش ارگانیک هستید، کود حیوانی پوسیده یا کمپوست بهترین گزینه است. اگر نیاز تغذیه‌ای خاصی دارید، کود کامل NPK با درصد مناسب هم می‌تواند کمک کند.

آیا کود حیوانی برای همه کمبودها کافی‌ است؟

کود حیوانی به بهبود ساختار خاک و تامین بخشی از عناصر کمک می‌کند، اما برای جبران کمبودهای خاص (مثلا بور یا منگنز) کافی نیست.

چگونه کمبود مواد مغذی در درختان میوه را تشخیص و درمان کنیم؟